HomeΓια ΜέναΔημοσιεύσειςΔιάχυση ΓνώσηςΔημοσιογραφίαΦωτογραφίεςΝτοκιμαντέρΕπικοινωνία
Home arrow Δημοσιογραφία arrow Αναλύσεις arrow Η εξατομίκευση στο χώρο εργασίας
Η εξατομίκευση στο χώρο εργασίας Εκτύπωση E-mail
09.12.10

Η εξατομίκευση της εργασίας, που βιώνουμε σήμερα ως επιδίωξη της παγκόσμιας ολιγαρχίας, είναι μια πάγια επιδίωξη και στρατηγική των εργοδοτών, η οποία συντελείται ταυτόχρονα με την συσπείρωση των ιδιών και την προνομιακή συσχέτισή τους με το κράτος.

Δείτε το παρακάτω μικρό απόσπασμα από το βιβλίο μου Εθνική Ταυτότητα στην Εποχή της Παγκοσμιοποίησης, σελ. 286-8, όπου περιγράφεται το "περιβάλλον" που σηματοδοτεί η παγκοσμιοποίηση.

Οικονομική ανασφάλεια

Ένας ακόμη σημαντικός οικονομικός δείκτης που κυριαρχεί στην παγκοσμιοποίηση είναι η οικονομική ανασφάλεια. Η οικονομική ανασφάλεια έχει δυο πλευρές. Η μια αφορά στη χρηματο-οικονομική ρευστότητα, ατόμων και κρατών, και προέρχεται από το γεγονός ότι το ‘παγκοσμιοποιημένο’ οικονομικό σύστημα έχει την ικανότητα να αναβαθμίζει και να υποβαθμίζει άτομα και κράτη σύμφωνα με τη ‘σχεσιακή τους ικανότητα’ (τη ‘συστημική αδιαφορία’) ως προς την παγκόσμια καπιταλιστική παραγωγή. Η άλλη πλευρά αφορά στο εργατικό δυναμικό και στις νέες συνθήκες της μεγάλης οικονομικής ανασφάλειας που έχουν διαμορφωθεί. Ενδεικτικά, η ανεργία στην Ευρώπη έχει παραμείνει στο 11% για περισσότερο από μια δεκαετία. Οι λόγοι είναι πολλοί: ενώ έχουν δημιουργηθεί νέες θέσεις εργασίας, άλλες έχουν καταργηθεί και, ειδικά στα αστικά κέντρα, τα άτομα είναι περισσότερο εξαρτημένα από τη μισθωτή εργασία. Οι τεχνολογικές καινοτομίες έχουν οδηγήσει στη συρρίκνωση ή και κατάργηση επαγγελμάτων και διευκολύνουν την ημιαπασχόληση. Το εργατικό δυναμικό έχει αυξηθεί καθώς περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν εργασία στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα (π.χ. γυναίκες). Επιπλέον, η αμοιβή της απασχόλησης είναι κακή, ειδικά σε σχέση με το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, και πολλές από τις προσφερόμενες εργασίες καταλαμβάνονται από τα ίδια άτομα, που έχουν έτσι δύο ή και τρεις δουλειές.

Ταυτόχρονα με τα παραπάνω, το εργατικό δυναμικό είναι ολοένα και πιο κατακερματισμένο και εξατομικευμένο, ενώ το κεφάλαιο είναι ολοένα και πιο συντονισμένο: το ένα παραμένει τοπικό και απορυθμισμένο, ενώ το άλλο έχει παγκόσμια κινητικότητα και συντονισμό (Castells 2000α: 506-507, Beck 2000: 152-154). Αυτό μπόρεσε να συμβεί επειδή ο ‘διαμεσολαβητής’ των δύο, το κράτος, έχει αποσυρθεί από το διαμεσολαβητικό του ρόλο, ή ίσως έχει προσανατολιστεί προς το ‘κεφάλαιο’ μέσα στην προσπάθεια να ελκύσει επενδύσεις και να γίνει πιο ανταγωνιστικό. Οι Γάλλοι κοινωνιολόγοι Michel Pinçon και Monique Pinçon-Charlot στο άρθρο τους ‘La Dernière Classe Sociale’ (‘Η τελευταία κοινωνική τάξη’, 2001)[1] αναφέρουν ότι η επιχειρηματική τάξη στη Γαλλία και το όργανο εκπροσώπησής τους, το Medef, αξιώνουν και επιδιώκουν να μην υπάρχει κανένας δημόσιος έλεγχος και ρύθμιση στην παραγωγική διαδικασία καθώς και στην εργασιακή διαπραγμάτευση: αυτές πρέπει να ρυθμίζονται από τους δύο συμμετέχοντες, την επιχείρηση και τον εργάτη, εξατομικευμένα. Παρ’ όλα αυτά, ενώ επιθυμούν ένα τόσο ακραίο ατομικιστικό μοντέλο, εκφράζουν τις απαιτήσεις τους συλλογικά, μέσω του Medef, και ζητούν και απολαμβάνουν την κρατική προστασία και ρύθμιση τόσο ως πολίτες του γαλλικού κράτους όσο και ως επιχειρηματίες. Αυτή είναι μια γενικότερη τάση που χαρακτηρίζει τη λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος διεθνώς, οι συνέπειες της οποίας γίνονται φανερές σε πολλές περιστάσεις –όπως για παράδειγμα στην ‘ελαστικοποίηση’ των νόμων που αφορούν τις απολύσεις εργατών στη Γαλλία, στη Βρετανία και σε άλλα κράτη σύμφωνα με την έκθεση του ΟΗΕ (UNDP 1999report 2000: 344)– ενώ ταυτόχρονα η ευθύνη για τις παροχές της πρόνοιας μετακυλείται ξανά στα άτομα. Μια ακόμη συνέπεια είναι η εφαρμογή εκ μέρους των εργοδοτών «ευέλικτων εργασιακών πολιτικών με περισσότερο επισφαλείς διακανονισμούς» (UNDP 1999 report 2000: 344), όπου η διαπραγμάτευση δεν γίνεται συλλογικά από τα όργανα που εκπροσωπούν τους εργοδότες και τους εργαζομένους αλλά γίνεται ατομικά, δίνοντάς τους ένα χαρακτήρα ασταθή και ανασφαλή. Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν μεγαλύτερη πίεση στους εργαζόμενους και τις οικογένειες· γι’ αυτό και ο Beck συμπεραίνει ότι «στις εξατομικευμένες συνθήκες ύπαρξης, οι άνθρωποι πρέπει να δεχτούν την ατομική τους ευθύνη… για πράγματα που συνήθιζαν να αντιμετωπίζονται από την κοινότητα ως ταξική προοπτική και όχι ατομική» (Beck 2000: 153).

Οι πολιτικές επιπτώσεις της οικονομικής αστάθειας ενδέχεται να είναι πολύ σοβαρές καθώς εμπεριέχουν το ρίσκο της πολιτικής αστάθειας. Ο Beck υποστηρίζει ότι η δημοκρατία ήρθε στην Ευρώπη και βόρεια Αμερική ως ‘εργασιακή δημοκρατία’ (labour democracy) και βασίστηκε στην απασχόληση, στην επικερδή απασχόληση. Στο βαθμό, λοιπόν, που ο παγκόσμιος καπιταλισμός καταλύει τις βάσεις αυτές, αναιρεί τη νομιμοποίησή του με αποτέλεσμα να διακυβεύονται τα πάντα, ακόμα και η δημοκρατία. Ο λόγος είναι σύμφωνα με τον Beck ότι «μόνο οι άνθρωποι που έχουν ένα σπίτι και μια σίγουρη δουλειά, και συνεπώς ένα υλικό μέλλον, είναι ή μπορούν να γίνουν πολίτες για τους οποίους η δημοκρατία είναι μια πραγματικότητα της ζωής τους. Η αλήθεια είναι ότι χωρίς υλική ασφάλεια δεν υπάρχει πολιτική ελευθερία και δημοκρατία» (Beck 2000: 62). Πράγματι, η οικονομική ανασφάλεια αφήνει όλα τα άλλα σε δεύτερη μοίρα, αλλά και προκαλεί μια γενικότερη αίσθηση ανασφάλειας και ρευστότητας στα άτομα που, αρχικά, μπορεί να εκφραστεί ως αδιαφορία για τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις οποίες ζουν. Η βαρύτητα του επιχειρήματος του Beck είναι μεγάλη, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι οι υπάρχουσες στατιστικές και τάσεις δείχνουν μια τάση προς αυξανόμενη κοινωνική αστάθεια και αναταραχή.



[1]  Το άρθρο δημοσιεύτηκε το Σεπτέμβριο του 2001 στη Le Monde Diplomatique. Υπάρχει επίσης στην ιστοσελίδα: http://www.monde-diplomatique.fr/2001/09/PINCON/15603.


Σχόλια
Προσθήκη νέου
Δημήτρης  - Συλλογικότητα   |2010-12-10 06:23:05
Ίσως ήρθε η ώρα οι άνθρωποι να ξανασκεφτούν την έννοια της συλλογικότητας και να ξεπεράσουν τα όρια της "δημοκρατίας".
Γράψτε σχόλιο
Όνομα:
Email:
 
Website:
Τίτλος:
 
Please input the anti-spam code that you can read in the image.

3.25 Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."

 
RSS